του Ηρακλή Μπαρογιάννη

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός που μας βομβάρδιζαν οι φωνές των πανταχού παρόντων ειδημόνων για την ανάγκη θεσμοθέτησης ορίων στη λειτουργία και τη διαχείριση των μπλογκ και, τελικά, τον περιορισμό τους.

Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις του «προσωρινού» κλεισίματος (ουδέν μονιμότερο) του blogme.gr έπειτα από μήνυση, η οποία όμως δεν αφορούσε περιεχόμενο που γράφτηκε στο εν λόγω μπλογκ, αλλά στοιχείο που αναδημοσιεύθηκε μέσω υπερ συνδέσμου.

Έπειτα, ακολούθησε η πολυδιαφημισμένη ιστορία του pressgr, με σωρεία μηνύσεων κατά των υπευθύνων του μπλογκ και κατά των γραφόντων, ανοίγοντας μια μεγάλη κουβέντα γύρω από τα ζητήματα της φτωχής έως πρόσφατα ελληνικής ψηφιακής πραγματικότητας.

Η ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ

Για την αντιμετώπιση ανάλογων καταστάσεων και εγκληματικών πράξεων που είναι δυνατόν να διαπραχθούν μέσα από τη λειτουργία των μπλογκ, η νομοθετική ρύθμιση θα έπρεπε, σύμφωνα με την κυβέρνηση, να περιλαμβάνει τέσσερις βασικές ρυθμίσεις:

  1. Οι διαχειριστές των blogs ενημερωτικού χαρακτήρα θα έχουν την ευθύνη να αναγράφουν στην κεντρική ιστοσελίδα τον κατά νόμο υπεύθυνο του blog.
  2. Για τα αδικήματα που τελούνται μέσω των μπλογκ προβλέπονται κυρώσεις ανάλογες με αυτές του νόμου περί τύπου.
  3. Διευκολύνεται η πρόσβαση των διωκτικών αρχών στα ηλεκτρονικά ίχνη ώστε να αποκαλύπτεται με πιο γρήγορες διαδικασίες ο υπεύθυνος μιας συκοφαντικής ή εκβιαστικής δημοσίευσης.
  4. Το ΕΣΡ αποκτά δικαίωμα παρέμβασης σε περίπτωση που οι χρησιμοποιούμενες φωτογραφίες ή το ηχητικό και οπτικό υλικό που αναρτάται σε κάποιο blog δημιουργούν ζητήματα που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του.

Προβληματικές όπως ανωνυμία/ψευδωνυμία και το δικαίωμα σε αυτήν, ψηφιακά δικαιώματα, αυτορύθμιση της ψηφιακής κοινότητας, και εν τέλει το νομικό πλαίσιο που διέπει τα κανάλια επικοινωνίας και διαλόγου που αναπτύσσονται στον παγκόσμιο ψηφιακό ιστό, δεν είναι δυνατόν πάντως να απαντηθούν μέσα από μονόπλευρες προσεγγίσεις και απόλυτες απόψεις ή εν θερμώ νομοθετικές παρεμβάσεις.

ΑΝΩΝΥΜΙΑ: ΔΙΚΑΙΩΜΑ Ή ΑΣΥΔΟΣΙΑ;

Το δικαίωμα της ανωνυμίας καθώς και της ψευδωνυμίας στα μπλογκ στηρίζεται σε αρχές που διασφαλίζονται από το Σύνταγμα και την ευρωπαϊκή νομοθεσία: στην ελευθερία της έκφρασης (άρθρο 14 Σ., άρθρο 10 Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), στην προστασία των προσωπικών δεδομένων (άρθρο 9Α Σ.), στην προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών (άρθρο 19 Σ.). Καθώς ο χώρος των μπλογκ αποτελεί μια ανοιχτή πλατφόρμα έκφρασης και ανταλλαγής απόψεων, θα ήταν επικίνδυνο να τεθούν εκ των πρότερων συλλογικοί περιορισμοί σε μια προσπάθεια να προβλεφθούν παράνομες και αντικοινωνικές συμπεριφορές, διότι με αυτόν τον τρόπο κάθε πιθανός χρήστης του ίντερνετ και των μπλογκ καθίσταται δυνάμει ύποπτος και ως τέτοιος θα αντιμετωπίζεται από την πολιτεία, καταργώντας στην πράξη το τεκμήριο της αθωότητας.

Στο ίδιο πνεύμα, άλλωστε, κινούνται και οι προσπάθειες να καμφθούν οι αυστηρές προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί σήμερα να αρθεί το απόρρητο των επικοινωνιών, μόνο για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για την διακρίβωση ιδιαιτέρα σοβαρών εγκλημάτων (όπως αυτά συγκεκριμένα ορίζονται στο άρθρο 4 του Ν.2225/1994).

ΜΠΟΡΕΙ Η ΜΠΛΟΓΚΟΣΦΑΙΡΑ ΝΑ ΑΥΤΟΡΥΘΜΙΣΤΕΙ;

Στον αντίποδα της αυστηροποίησης της υπάρχουσας νομοθεσίας, με τη δημιουργία ειδικών νόμων που θα διέπουν την λειτουργία και το χειρισμό των μπλογκ ή ακόμα που θα τα συμπεριλαμβάνουν σε ειδικές ρυθμίσεις περί τύπου, βρίσκεται αυτό που η ψηφιακή κοινότητα ονομάζει αυτορύθμιση: η συλλογική δικλείδα ασφαλείας που τίθεται από την ηλεκτρονική κοινότητα των μπλογκερ, οι οποίοι αφού αναγνωρίσουν τα μέλη εκείνα που δεν συμβαδίζουν με τον κώδικα δεοντολογίας που έχει (άτυπα) διαμορφωθεί, φροντίζουν να τα καταγγείλουν, να τα απομονώσουν και να τα θέσουν εκτός κοινότητας –εκτός αναγνωσιμότητας, δηλαδή- και κατά συνέπεια να αναιρέσουν την ύπαρξη τους (διότι ένα μπλογκ, όπως και κάθε μέσο, που δεν βρίσκει την ανταπόκριση στο κοινό, λογίζεται σαν να μην υπάρχει). Οι υπερασπιστές της αυτορύθμισης υποστηρίζουν ότι είναι δυνατό να επιτευχθεί αυτό χωρίς πρόσθετες νομοθετικές ρυθμίσεις, αποφεύγοντας επιβλαβείς, ολοκληρωτικές παρεκτροπές και διασφαλίζοντας, ταυτόχρονα, ανεμπόδιστα την ελευθερία της έκφρασης.

Το ερώτημα που προκύπτει, λοιπόν, είναι αν και εφόσον οι όποιες ποινικώς κολάσιμες πράξεις διαπράττονται μέσω των κειμένων των μπλογκ είναι δυνατόν να αντιμετωπισθούν από τις υπάρχουσες διατάξεις του νόμου (αφού αφορούν έννομες σχέσεις και καταστάσεις όμοιες με αυτές της μη ψηφιακής σφαίρας της καθημερινότητας), ποια είναι τελικά η γενεσιουργός αιτία της ποινικοποίησης μέσω της δημιουργίας ενός ιδιώνυμου εγκλήματος σχετικού με την λειτουργία των μπλογκ; Τι σχέση θα μπορούσε να έχει μια τέτοια κίνηση της πολιτείας, με την όλο και εντεινόμενη σε παγκόσμια κλίμακα, προσπάθεια ελέγχου και περιορισμού του παγκόσμιου ιστού;

Ο Ηρακλής Μπαρογιάννης είναι δικηγόρος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

http://www.skai.gr/master_story.php?id=75717

Συνέντευξη του Χρήστου Παπαδημητρίου, Καθηγητή Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Μπέρκλει, στον ΣΚΑΙ και στην Λαμπρινή Θωμά

http://www.iospress.gr/ios2008/ios20080309.htm

Άρθρο του ΙΟΥ της Ελευθεροτυπίας για την λοοκρισία στο διαδίκτυο

Πιο αναλυτική εικόνα για το νομικό πλαίσιο που διέπει τα μπλογκ μπορεί να αναζητήσει κανείς:

στα άρθρα του Xasodiki

http://xasodikis.blogspot.com/2008/03/blog-post_04.html http://xasodikis.blogspot.com/2008/03/blog-post.html

του Elawyer

http://elawyer.blogspot.com/2008_02_01_archive.html

και της ομάδας των Freebloggers

http://freebloggersgr.wordpress.com


Advertisements