του Βαγγέλη Αποστόλου

Από το Σύνταγμα του 1975, όπου με τα άρθρα 24 και 117 μπήκαν τα θεμέλια μιας σωστής προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας, και από τον αντίστοιχο Νόμο 998/79 για την προστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων μέχρι σήμερα, έχουν γίνει περισσότερες από 40 νομοθετικές απόπειρες, εκδόθηκαν δεκάδες υπουργικές αποφάσεις και εγκύκλιοι, αλλά και χιλιάδες πράξεις χαρακτηρισμού που όλες είχαν ένα στόχο και αποτέλεσμα: τη μείωση των εδαφών δασικού χαρακτήρα. Κι όλα αυτά παρά τη ρητή αναφορά του συνταγματικού άρθρου 117 παρ. 3 ότι: «Δάση και δασικές εκτάσεις που καταστράφηκαν ή καταστρέφονται από πυρκαγιά ή που με άλλο τρόπο αποψιλώθηκαν ή αποψιλώνονται, δεν αποβάλλουν για το λόγο αυτό το χαρακτήρα που είχαν πριν καταστραφούν, κηρύσσονται υποχρεωτικά αναδασωτέες και αποκλείεται να διατεθούν για άλλο προορισμό», και την ξεκάθαρη νομολογία του ΣτΕ σύμφωνα με την οποία «η οικιστική αξιοποίηση των δασών και δασικών εκτάσεων απαγορεύεται απολύτως μη αναγόμενη σε καμία περίπτωση σε υπέρτερο λόγο δημοσίου συμφέροντος».

Δυστυχώς όμως η πρακτική που έχει ακολουθηθεί στη χώρα μας είναι διαφορετική. Εκατομμύρια στρέμματα δασών και δασικών εκτάσεων έχουν αλλάξει μορφή τόσο με παράνομες όσο και με νομιμοφανείς διαδικασίες, οι οποίες, βέβαια, υλοποιούνται έχοντας εξασφαλίσει την ανοχή έως και προτροπή των κυβερνήσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι και πριν από το 1975 η νομολογία δεν επέτρεπε την οικιστική αξιοποίηση των δασών ούτε με την υπαγωγή τους στο σχέδιο πόλης ούτε με την επέκταση σχεδίων πόλεων ή ρυμοτομικών σχεδίων. Πάραυτα η Διοίκηση και με τη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προχώρησε σε αποχαρακτηρισμούς δίνοντας έτσι νομιμοφάνεια σε όλες αυτές τις παράνομες πολεοδομήσεις.

Ο χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός ήρθε πολύ αργά στη χώρα μας. Όλους τους οικισμούς μετά το 1950 τους έκτισαν οι κτηματομεσίτες και οι εργολάβοι, αρκεί να υπήρχε ίχνος οικισμού προ του 1923 ή να «ανακαλυπτόταν». Και βέβαια δεν ήταν δύσκολο γι’ αυτούς να θυσιάσουν εκτάσεις δασικές αλλά και υψηλής παραγωγικότητας αφού τόσο η πολιτεία όσο και η κοινωνία συναινούσαν.Όμως η κατάσταση αυτή συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ειδικά δε η εικόνα των μεμονωμένων κτισμάτων μέσα σε πυκνόφυτες περιοχές, θυμίζει την προ 20 και 30 χρόνων ανάλογη εικόνα της Πεντέλης και οδηγεί στην κοινή διαπίστωση: Όταν στα περιαστικά και παραθαλάσσια δάση ξεφυτρώνουν κτίσματα, δεν θα αργήσει η ώρα που θα μετατραπούν σε οικιστικά συγκροτήματα. Κι αυτό θα γίνει γρήγορα στην Πάρνηθα, γιατί υπάρχει ένα καινούργιο και πιο αποτελεσματικό εργαλείο, που χρησιμοποιήθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση και είναι ο Ν. 3208/03, τον οποίο, όταν ψηφιζόταν επί ΠΑΣΟΚ, η ΝΔ κατήγγειλε ως αντιεπιστημονικό και αντισυνταγματικό, αλλά σήμερα βιάζεται να τον εφαρμόσει.

Αν τα παραπάνω φωτογραφίζουν μεγάλο μέρος της οικιστικής πρακτικής της χώρας μας, η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη σε σχέση με τις καταπατήσεις και αυθαιρεσίες που περιμένουν να αποκτήσουν την ίδια νομιμοφάνεια. Η απειλή αυτή στηρίζεται σε σαφείς κυβερνητικές προθέσεις.

  • Όταν παραμονές εκλογών οι Υπουργοί Γεωργίας τόσο της ΝΔ όσο και του ΠΑΣΟΚ προσπαθούν, για καθαρά ψηφοθηρικούς λόγους, να αναστείλουν με τροπολογίες την καταβολή των προστίμων για τα αυθαίρετα στα δάση,
  • Όταν η ΝΔ ως κυβέρνηση όχι μόνο εφαρμόζει το δασοκτόνο Νόμο 3208/03 του ΠΑΣΟΚ αλλά και εισηγούταν την αναθεώρηση των άρθρων 24 και 117,
  • Όταν το Π.Δ. που εκδόθηκε μετά την καταστροφή της Πάρνηθας για την προστασία της άφηνε περιθώρια για να γίνονται τέτοια κτίσματα,
  • Όταν το Γενικό Χωροταξικό που ψηφίστηκε στη Βουλή εξακολουθεί να επιτρέπει την εκτός σχεδίου δόμηση και μάλιστα ειδικά για την Αττική,
  • Όταν εξακολουθεί να είναι ζητούμενο από το 1976 η οριοθέτηση του δασικού χαρακτήρα εδαφών
  • Όταν, όταν… όταν δεκάδες «όταν» οδηγούν στη συνεχή μείωση των δασών, η απάντηση είναι μία: οι κινηματικές αντιδράσεις των πολιτών.

Επανέλαβε πολλές φορές μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού ο κ. Πρωθυπουργός τη φράση: ότι ήταν δάσος θα ξαναγίνει δάσος… και βέβαια εννοούσε ότι όλες οι εκτάσεις δασικού χαρακτήρα των συγκεκριμένων περιοχών θα κηρυχθούν αναδασωτέες. Όμως η πραγματικότητα τον διέψευσε. Αναδασωτέες κηρύχθηκαν οι εκτάσεις που είχαν την ημέρα της πυρκαγιάς δασική μορφή και όχι αυτές που, ενώ ήταν δασικές, άλλαξαν προγενέστερα χρήση, είτε με νομιμοφανείς τρόπους είτε παράνομα.

Αλήθεια, όταν όλοι αποδεχόμαστε ότι η κατάσταση με το φυσικό περιβάλλον της χώρας μας έχει ξεπεράσει τα όρια του συναγερμού, πώς ανεχόμαστε τέτοιες οικιστικές επεκτάσεις και δασοκτόνες πολιτικές συμπεριφορές;

Ο Βαγγέλης Αποστόλου είναι δασολόγος και μέλος της Π.Γ. του Συνασπισμού

Advertisements