• Κανονισμός Δουβλίνο II (2003): Κάθε κράτος-μέλος καθίσταται υπεύθυνο έναντι των υπόλοιπων κρατών-μελών σε ό,τι αφορά την είσοδο και διαμονή υπηκόων τρίτων χώρών (1). Η ευθύνη αυτή βαραίνει κυρίως τις χώρες που βρίσκονται στα σύνορα της ΕΕ, και επειδή οι χώρες αυτές αποτελούν τον πρώτο σταθμό και το πέρασμα προς τα «πολυπόθητα» ενδότερα και βορειότερα της Ευρώπης, αυτόματα επωμίζονται και τον κυριότερο όγκο της συνοριακής φύλαξης. Σε ό,τι αφορά τους παράνομα εισερχόμενους ή παράνομα διαμένοντες στην ΕΕ, εφόσον συλληφθούν ως παράνομοι για πρώτη φορά σε κάποια χώρα-μέλος, η χώρα αυτή εφεξής είναι υπεύθυνη για την παραμονή ή την απέλασή τους. Έτσι, ακόμα και αν μετακινηθούν στην ΕΕ, όλες οι επόμενες χώρες στις οποίες θα θελήσουν να εγκατασταθούν μπορούν να τους «επιστρέψουν» (απελάσουν) στη χώρα πρώτης εισόδου.
  • Ενιαίο σύστημα δακτυλοσκόπησης Eurodac. Κάθε φορά που κάποιος μετακινούμενος από τρίτη χώρα έρχεται σε επαφή με τις αρχές μιας χώρας-μέλους, παίρνονται τα δακτυλικά του αποτυπώματα και στέλνονται σε μια κεντρική βάση δεδομένων. Έτσι, οι αρχές μπορούν να καθορίσουν αμέσως τη χώρα πρώτης εισόδου στην ΕΕ του ατόμου αυτού.
  • Το σύστημα πληροφόρησης SIS προβλέπει το συντονισμό των εθνικών υπηρεσιών αστυνομίας, τελωνείων, δικαιοσύνης κοκ. Με το δίκτυο SIRENE (Supplementary Information Request at the National Entries), σε περιπτώσεις που εντοπίζεται κάποιο άγνωστο πρόσωπο, χρησιμοποιείται το «Αίτημα για Συμπληρωματική Πληροφόρηση στις Θεωρήσεις Εισόδου» και παρέχονται οι σχετικές πληροφορίες (2).
  • Χαρακτηριστικό είναι το πρόγραμμα PHARE, ένα πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης κυρίως των υπό ένταξη στην ΕΕ χωρών για τον έλεγχο των συνόρων τους, όπως και για την κατασκευή συνοριακών χώρων κράτησης. Δηλαδή, σε κάποιο βαθμό, αποτελεί αντάλλαγμα προς τις νέες χώρες ώστε να επωμιστούν την ευθύνη ρύθμισης της εισροής μεταναστών και προσφύγων (3).
  • Ο μεταναστευτικός έλεγχος προτείνεται να ξεκινά πλέον νωρίτερα, κοντά στους τόπους αποστολής μεταναστών και προσφυγών, δηλαδή πριν φτάσουν οι μετακινούμενοι στον τόπο-στόχο, την Ευρώπη. Η πρόταση «Νέο όραμα για τους πρόσφυγες» (4) (της Μ. Βρετανίας, τον Ιούνιο του 2003 στη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Θεσσαλονίκη), μολονότι, προσωρινά τουλάχιστον, απορρίφθηκε, παρ’ όλα αυτά αποτελεί ένδειξη των ευρωπαϊκών προθέσεων για τη μετανάστευση και το άσυλο, ενώ πολύ συχνά γίνεται λόγος για επανεξέτασή της. Πιο συγκεκριμένα, η βρετανική πρόταση αφορά τη δημιουργία «περιφερειακών ζωνών προστασίας» (regional protection zones). Στις ζώνες αυτές, που θα βρίσκονται κοντά στη χώρα υποδοχής των προσφύγων, θα εξετάζονται και οι αιτήσεις για άσυλο. Επίσης, προβλέπεται η δημιουργία «κέντρων προώθησης» (transit processing centers), τα οποία θα βρίσκονται έξω από την περιφέρεια της ΕΕ, συνήθως στη Βόρεια Αφρική, όπου θα συγκεντρώνονται οι αιτούντες άσυλο και θα αναμένουν την απάντηση στο αίτημά τους. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η πρόταση σημαίνει την πρόθεση να μετατοπιστούν οι υποχρεώσεις για προστασία των προσφύγων σε λιγότερο «ανεπτυγμένες» και σαφώς λιγότερο πλούσιες χώρες, όπως επίσης και σε διεθνείς οργανισμούς (λ.χ. ΙΟΜ, International Organization for Migration), που όμως «δεν διαθέτουν τις εδαφικές και κυρίαρχες νομικές αρμοδιότητες των κρατών».

(1) Σ. Περράκης – Π. Μάστακας, Άσυλο, μετανάστες, πρόσφυγες, Σάκκουλας, Αθήνα, 2002, σ. 240-255.

Σχετικά με τα δίκτυα SIS και SIRENE βλέπε Thessaloniki indymedia, «Συνθήκη Σένγκεν», Δελτίο για τους μετανάστες στην Ελλάδα 01, Ιούνιος 2004, σ. 5.

(2) Για το σύστημα ελέγχου δακτυλικών αποτυπωμάτων ΕURODAC και το πρόγραμμα PHARE: http://europa.eu.int/scaldplus/en/lvb/13.3081htm και

http://europa.eu.int/comm/enlargement/pas/phare

(3) Ιός της Κυριακής, «Στρατόπεδα προσφύγων στη νέα ΕΕ. Ανθρώπινες ασπίδες στα σύνορα», Ελευθεροτυπία, 11/7/2004.

(4) «New vision for refugees», New International Approaches to Asylum Processing and Protection, [Correspondence from H.E. Tony Blair, Prime Minister of the United Kingdom to H.E. Costas Simitis, Prime Minister of Greece and President of the European Council, March 10, 2003]. Για περισσότερες πληροφορίες βλ. Ηuman Rights Watch, An unjust vision for Europe’s refugees στο http://hrw.org/backgrounder/eca/refugees0603/1.htm καθώς και http://hrw.org/backgrounder/refugees/uk/reg-processing.htm

Advertisements