Τον Οκτώβριο του 2007 δημοσιεύθηκε η έκθεση The truth may be bitter, but it must be told, που προέκυψε όταν αντιπροσωπεία της γερμανικής οργάνωσης Pro Asyl και μέλη της ελληνικής Ομάδας Δικηγόρων για τα Δικαιώματα των Προσφύγων και των Μεταναστών επισκέφθηκαν τα «ειδικά κέντρα κράτησης για αλλοδαπούς» στη Χίο, τη Σάμο και τη Μυτιλήνη. Αποσπάσματα της έκθεσης αναδημοσιεύουμε εδώ, ευχαριστώντας τα μέλη της Ομάδας Δικηγόρων για την παροχή του υλικού και την πολύτιμη βοήθειά τους.

Επαναπροώθηση προσφύγων στο Αιγαίο και τον Έβρο

  • Το ελληνικό Λιμενικό προβαίνει συστηματικά σε επαναπροωθήσεις από τα εθνικά χωρικά ύδατα στην εξωτερική μεθόριο της ΕΕ, προσπαθεί να εμποδίσει τις μικρές βάρκες που μεταφέρουν πρόσφυγες και να τις προωθήσει εκτός εθνικών χωρικών υδάτων. Πρόσφυγες που βρίσκονται σε ελληνικά ύδατα ή ακτές «προωθούνται» πίσω στα τουρκικά ύδατα και οι βάρκες τους καταστρέφονται σκοπίμως, είτε «προωθούνται» σε ακατοίκητες βραχονησίδες. Άνδρες του Λιμενικού συστηματικά κακοποιούν νεοεισερχόμενους πρόσφυγες.
  • Στην περιοχή του Έβρου οι πρόσφυγες συλλαμβάνονται από τη Συνοριοφυλακή και κρατούνται χωρίς να είναι επίσημα καταγεγραμμένοι, στερούμενοι των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους ως κρατουμένων. Τελούν υπό κράτηση χωρίς επικοινωνία με τον εξωτερικό κόσμο για αρκετές μέρες μέχρις ότου παρανόμως και βιαίως «επιστραφούν» στην Τουρκία. Οι πρακτικές που ακολουθούν το Λιμενικό και η Συνοριοφυλακή αποτελούν κατάφωρη παραβίαση της αρχής τη μη επαναπροώθησης (άρ. 33.Ι της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 για το καθεστώς των προσφύγων) καθώς και του απόλυτου δικαιώματος στην προστασία έναντι βασανιστηρίων και κάθε άλλης σκληρής, απάνθρωπης και ταπεινωτικής μεταχείρισης (άρ. 3.Ι της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά των βασανιστηρίων, άρ. 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου).

Τα κέντρα κράτησης

Στα τρία νησιά που επισκεφθήκαμε δεν υπήρχαν επαγγελματίες διερμηνείς. Στη διαδικασία που λαμβάνει χώρα στα αστυνομικά τμήματα, στο Λιμενικό και στα κέντρα κράτησης, χρησιμοποιούνται ως «διερμηνείς» συγκρατούμενοι. Κατά τη διοικητική διαδικασία δεν προβλέπεται νομική συνδρομή. Στα κέντρα κράτησης που επισκεφθήκαμε υπήρχε μόνο ένας δικηγόρος. Στις τοπικές ομάδες υποστήριξης προσφύγων δεν κατοχυρώνεται η πρόσβαση στα κέντρα κράτησης. Οι κρατούμενοι δεν έχουν επικοινωνία με τον έξω κόσμο. Στη Σάμο και τη Μυτιλήνη δεν υπάρχει πρόσβαση σε τηλεφωνική επικοινωνία. Τα κινητά τηλέφωνα κατάσχονται. Οι κρατούμενοι δεν ενημερώνονται για το νομικό τους καθεστώς και τα δικαιώματά τους –ούτε αφού αφεθούν ελεύθεροι. Δεν κατανοούν το περιεχόμενο των υπηρεσιακών εγγράφων που τους χορηγούνται με την απελευθέρωσή τους. Οι αποφάσεις απέλασης δεν κοινοποιούνται στα ελληνικά. Δεν υπάρχει δυνατότητα αποτελεσματικής προσφυγής κατά της απόφασης απέλασης και κράτησης.

Και στα τρία κέντρα κράτησης που επισκεφθήκαμε, οι συνθήκες κράτησης συνιστούν απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση. Δεν υπάρχει μέριμνα για ευάλωτες ομάδες (ανήλικοι, θύματα βασανιστηρίων, ασθενείς). Η ιατρική περίθαλψη είναι ανεπαρκής. Στη Μυτιλήνη και τη Σάμο οι κρατούμενοι κατά κανόνα δεν προαυλίζονται. Συχνά οι πόρτες μένουν κλειδωμένες για μέρες. Και στα τρία κέντρα υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για την ποιότητα του φαγητού και του νερού. Οι εγκαταστάσεις υγιεινής είναι εξαιρετικά βρώμικες και δεν επαρκούν. Οι κρατούμενοι δεν εφοδιάζονται με τα απαραίτητα είδη προσωπικής υγιεινής. Δεν υπάρχουν χώροι συνάντησης κρατουμένων. Στα κελιά που επισκεφθήκαμε δεν υπήρχαν έπιπλα πέρα από τα κρεβάτια. Οι κτιριακές εγκαταστάσεις είναι ακατάλληλες τόσο το καλοκαίρι όσο και το χειμώνα, ενώ στα κέντρα επικρατεί συνωστισμός.

Κέντρο κράτησης, Μερσινίδι Χίου

Βρίσκεται 50 μέτρα από τη θάλασσα και λειτουργεί από το 2003. Υπάρχουν δέκα κτίρια των τριών δωματίων και μιας τουαλέτας, περικυκλωμένα από συρματοπλέγματα. Υπάρχουν 120 κρεβάτια, ενώ η ελληνική κυβέρνηση δίνει χωρητικότητα 200 ατόμων. Τα κτίρια δεν προστατεύονται από τον αέρα ή τον ήλιο, ενώ τα κτίρια γυναικών μένουν κλειδωμένα τη νύχτα για λόγους ασφαλείας.

Κέντρο κράτησης, πόλη της Σάμου (1)

Σχεδιασμένο κατά την ελληνική κυβέρνηση για 100 άτομα, το κέντρο «φιλοξενούσε» κατά την επίσκεψή μας 192, ανάμεσά τους μια γυναίκα και 14 ασυνόδευτους ανηλίκους. Οι ενήλικοι και οι ανήλικοι δεν διαχωρίζονταν. Το κέντρο στεγάζεται σε ένα πρώην εργοστάσιο, χτισμένο το 1928. Υπάρχει μία μόνο τουαλέτα ενώ η έξοδος στην αυλή εξαρτάται από τη διακριτική ευχέρεια του αστυνομικού υπηρεσίας. Η αστυνομία αποφασίζει επίσης πότε και για πόση ώρα επιτρέπονται τα τηλεφωνήματα.

Κέντρο κράτησης, Παγανή Μυτιλήνης

Αποτελείται από μεγάλες αποθήκες, η μεγαλύτερη εκ των οποίων διαθέτει 60 κρεβάτια. Οι αρχές ισχυρίζονται ότι το κέντρο έχει σχεδιαστεί για 500 άτομα. Κατά την επίσκεψή μας υπήρχαν εκεί 200. Τα κοντέινερ για οικογένειες και ανηλίκους μένουν αναξιοποίητα, καθώς δεν μπορεί να χρησιμοποιηθούν το καλοκαίρι επειδή δεν διαθέτουν μόνωση. Στην πτέρυγα που μένουν Αφγανοί (ενήλικες και πάνω από 30 ανήλικοι), Παλαιστίνιοι και Ιρακινοί, οι συνθήκες υγιεινής είναι ανυπόφορες. Υπάρχει μόνο μία τουαλέτα και ένα μπάνιο. Το νερό δεν είναι πόσιμο.

(1) [Σ.τ.Ε.] Στη Σάμο λειτουργεί πλέον το νέο κέντρο κράτησης, με πιο ανθρώπινες συνθήκες. Ωστόσο, είναι η μόνο πρόοδος που έχει σημειωθεί από τον καιρό που συντάχθηκε η έκθεση.

Advertisements