Του Νίκου Γκιωνάκη

Για τους μετανάστες με ψυχικές διαταραχές η έλλειψη υπηρεσιών ψυχικής υγείας στον τόπο μας έχει ευρύτερο (αρνητικό) αντίκτυπο απ’ ό,τι για τους «γηγενείς». Ας μην ξεχνάμε ότι είναι άνθρωποι που προέρχονται από διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια, υφίστανται το άχθος της ξενιτιάς ή της προσφυγιάς και έχουν ανάγκη από προσεγγίσεις που θα σέβονται την ιδιαιτερότητα αυτής της επιπλέον διαφοράς.

Η εμπειρία από τη λειτουργία του Κέντρου Ημέρας «Βαβέλ» για την ψυχική υγεία των μεταναστών έρχεται να επιβεβαιώσει τα ήδη γνωστά: ενώ ο ψυχικός πόνος είναι κοινός σε όλους μας, διαφορετικός είναι ο τρόπος με τον οποίο βιώνεται, εκδηλώνεται και εκφράζεται. Η διαφορά οφείλεται στο ιδιαίτερο πολιτισμικό υπόβαθρο καθενός, που επηρεάζει τόσο το βίωμα του ίδιου όσο την εικόνα της ψυχικής οδύνης που προσλαμβάνει ο άλλος. Σε αυτά προστίθενται και άλλα ζητήματα: το τραύμα που πολλές φορές συνδέεται με τη συνθήκη της μετανάστευσης, η εκμετάλλευση που πολλοί έχουν υποστεί στη διαδρομή αλλά και στον τόπο εγκατάστασης, οι κακές συνθήκες διαβίωσης και η ανασφάλεια της προσωρινής νομιμοποίησης, οι συχνές ματαιώσεις προσδοκιών.

Οι -ούτως ή άλλως δυσπρόσιτες- μονάδες ψυχικής υγείας έχουν πολύ δρόμο να διανύσουν προκειμένου να μπορούν να υποδέχονται και να διαχειρίζονται -αξιοπρεπώς και με τον προσήκοντα σεβασμό- αιτήματα φροντίδας από ανθρώπους που προέρχονται από διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο (άλλωστε, με εξαίρεση τα ψυχιατρικά τμήματα στα γενικά νοσοκομεία και τα ψυχιατρικά νοσοκομεία, η πρόσβαση των μεταναστών σε μονάδες ψυχικής υγείας είναι πολύ περιορισμένη). Η εμπειρία του «Βαβέλ» (από τον περασμένο Ιανουάριο έως το τέλος Σεπτεμβρίου εξυπηρέτησε 180 μετανάστες/στριες και πραγματοποιήθηκαν 822 κλινικές συναντήσεις) δείχνει ότι απαιτείται να αντιμετωπιστούν ζητήματα όπως η επικοινωνία (διαμέσου της αξιοποίησης εξειδικευμένων πολιτισμικών διαμεσολαβητών), η εκπαίδευση του προσωπικού στην διαπολιτισμική ψυχιατρική, η διατομεακή συνεργασία (δικαιοσύνη, απασχόληση, εκπαίδευση, κλπ) για την αποτελεσματική διαχείριση προβλημάτων ψυχικής υγείας που χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό πολυπλοκότητας. Δυστυχώς, τίποτε δεν δείχνει ότι έχει καν δρομολογηθεί η ικανοποίηση αυτών των απαιτήσεων.

Ο Νίκος Γκιωνάκης είναι ψυχολόγος, επιστημονικά υπεύθυνος του κέντρου ημέρας «Βαβέλ» για την ψυχική υγεία των μεταναστών

Advertisements